الشيخ رسول جعفريان

115

تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)

ثانى و قسمى از جزء ثالث آن كه اخبار طالبيان است به كوشش استاد محمدباقر محمودى با حواشى مفصل در دو جلد به سال 1974 توسط مؤسسة الاعلمى چاپ شده است . دو جزء اخير ، با تغيير شكل در يك مجلد به سال 1416 در قم چاپ شده است . يك مجلد هم كه اخبار سيره است ، توسط محمد حميدالله در مصر توسط دارالمعارف چاپ شده است . مجلدى هم حاوى اخبار ابوبكر و عمر توسط احسان العمد در سال 1414 در رياض چاپ شده كه عمدهء نقلهاى آن از طبقات ابن سعد است . مجلد ديگرى از اين كتاب با عنوان جلد ششم قسمت ب ، توسط خليل الثمينه چاپ شده ( 1993 ، HebrewU niversity ) كه بخش مربوط به هشام بن عبد الملك است . « 1 » جداى از چاپهاى پيشگفته ، چاپ جديدى در سيزده جلد توسط سهيل زكار و رياض زركى به بازار عرضه شده است . « 2 » با اين كه كتاب انساب الاشراف در قرن سوم تأليف يافته در نوشته‌هاى بعدى به ويژه ابوالفرج اصفهانى ، يادى از آن نمىبينيم . حتى در قرون بعد نيز كمتر از آن نقلى صورت گرفته و به همين دليل نسخ خطى آن نيز پراكنده مىباشد . « 3 » ابوحنيفه دينورى ( م 282 ) دينورى « 4 » در درجه اول رياضى دان و منجم و اديب و پس از آن مورخ بوده است . وى در سال 235 به اصفهان رفت و در آنجا به كار ستاره شناسى و هيئت و ثبت نتايج محاسبات نجومى رصدخانهء خود مشغول شد . دربارهء مقام ادبى وى تا آنجا رفته‌اند كه وى را با جاحظ مقايسه كرده و ابوسعيد سيرافى گفته است كه بيان ابوحنيفه خوشتر و گفتار ابوعثمان - يعنى جاحظ - شيرين‌تر است . « 5 » براى دينورى بيست و يك اثر در زمينه‌هاى مختلف ياد شده است .

--> ( 1 ) . در اين باره نك : نامهء فرهنگستان ، سال دوم ، 1375 شمارهء اول ، ص 152 . در آنجا به بهانهء معرفى اين بخش از انساب ، شرحى از نسخهء استانبول انساب و بخشهاى چاپ شده و ناشدهء آن توضيحاتى آمده كه البته اشكالاتى هم دارد . ( 2 ) . بيروت ، دارالفكر ، 1417 . شرح محتواى اين مجلدات بدين ترتيب است : جلد اول : سيرهء نبوى . جلددوم شمائل نبوى و اخبار على بن ابى طالب عليهما السلام . جلد سوم اخبار على بن ابى طالب عليهما السلام و فرزندانش . جلد چهارم اخبار عباس و فرزندانش . جلد پنجم اخبار فرزندان عبدشمس . جلد ششم و هفتم و هشتم اخبار بنى امية بن عبدشمس . جلد نهم بنى عبدشمس و بنى عبد العزى بن قصى . جلد دهم بنى زهره - بنوعدى . جلديازدهم بنوعامر بن لؤى و بنو مزينه . جلد دوازدهم مرة بن أدين طابخه - بنو سعد بن زيد بن مناة بن تميم . جلد سيزدهم بنوعمرو بن تميم - بنو ثقيف . ( 3 ) . اطلاعاتى دربارهء نسخه‌هاى آن را سزگين آورد ؛ نك : تاريخ التراث العربى ، ج 1 ، جزء 2 ، ص 152 : گفته شده كه سهيل زكار در كار نشر مجموع مجلدات چاپ شده و نشده در يك مجموعهء متحدالشكل است . ( 4 ) . دينور در حد ميانهء شهركرمانشاه و شهر سنقر و كليائى واقع است و در منابع تاريخ اسلام از آن به عنوان ماه الكوفه ياد مىشود . ( 5 ) . مقدمه اخبار الطوال از صادق نشأت ، ص يج .